Remeha

Remeha

Remeha ontwikkelt innovatieve en energiezuinige producten voor klimaatbeheersing c.q. warmte en warm water, zowel voor woningen als utiliteit. Met haar innovaties wil Remeha zo goed mogelijk anticiperen op wensen en behoeften van nu en in de toekomst.

Met ruim 500 medewerkers geeft Remeha op eigentijdse wijze invulling aan ontwikkeling, productie en marktbenadering, waarmee zij in Nederland én in Europa is uitgegroeid tot een vooraanstaande fabrikant.

Nederland en daar ver buiten

Remeha is één van de voornaamste merken binnen BDR Thermea Group. Andere merken zijn onder andere Baxi, De Dietrich, Brötje Heizung en Chappée. De merken versterken elkaar op het gebied van onderzoek, technologie, markten en innovatie.

Dankzij de lokale vestigingen in vrijwel alle Europese landen kan BDR Thermea Group snel inspelen op de veranderende behoeften in de markt.

BDR Thermea Group in Apeldoorn is met 6.500 medewerkers actief in ruim 100 landen.

Waterinstallaties controleren op Legionella bij bedrijfspanden

Waterinstallaties controleren legionella

Iedere vastgoedbeheerder wil kunnen vertrouwen op goed functionerende drinkwaterinstallaties. Helaas blijkt in de praktijk dat veel installaties niet voldoen aan de strenge kwaliteitseisen die het Bouwbesluit, de NEN1006-norm en de water werkbladen voorschrijven. Het risico? Besmettingen met legionella en andere micro-organismen en versnelde slijtage of schade aan de installatie. Waterinstallaties controleren legionella

 

We spreken Hans Schoon van OMEGAM-Water.

“Het is belangrijk dat beheerders kennis nemen van de wet- en regelgeving rondom drinkwaterinstallaties. Zo moeten bijvoorbeeld zorginstellingen en verblijfsaccommodaties volgens de drinkwaterwet voldoen aan strenge regels op het gebied van legionella preventie. Nee, het is geen gemakkelijke kost, maar het is echt belangrijk dat je op de hoogte bent van de wetgeving. In de bouw wordt het belang van een goede en veilige waterinstallatie namelijk nogal eens onderschat. Sterker nog, soms wordt er -plat gezegd- maar wat aangerommeld. Reden genoeg voor de technisch beheerder om daar extra alert op te zijn.”

Onbewust aanrommelen
“In veel gevallen gebeurt dat aanrommelen zoals ik het noem niet eens bewust. Natuurlijk hoort een installatiebedrijf kennis te hebben van alle regels rondom waterinstallaties, maar vaak is deze kennis wel bij de hoofduitvoerder maar niet op de werkvloer aanwezig. Daarnaast wordt in de praktijk onder druk van economische aspecten niet zelden gekozen voor snelle en goedkope oplossingen. Deze zaken hebben weerslag op de kwaliteit van de installaties. Om het kennisniveau op de werkvloer te verbeteren, zijn we met alle belanghebbenden in Nederland bezig om het niveau in de uitvoering naar een hoger niveau te brengen door onder andere het onderwijs en de opleidingen te verbeteren.”

“Volgens de drinkwaterwetgeving is de eigenaar altijd aansprakelijk voor de aanleg, het onderhoud en het beheer van de drinkwaterinstallatie ná de watermeter”

Plaatsing en materiaalkeuze
“Een drinkwaterinstallatie vervoert water van a naar b. Hierbij moet rekening worden gehouden met de aanwezigheid van bijvoorbeeld warmtebronnen. Daarnaast is de materiaalkeuze essentieel. Het vervelende van een waterinstallatie is dat zo’n driekwart ervan zich onder de vloer en achter de muur bevindt. Dat betekent dat je een fout in de locatie of materiaalkeuze van een installatie niet zomaar kunt herstellen. In sommige situaties is zo’n fout te ondervangen door warmtebronnen te isoleren en hiermee een fysieke scheiding aan te brengen tussen de warme en de koude kant van een gebouw. Soms ligt de oplossing in het beheer. Door bijvoorbeeld extra spoelacties uit te voeren ten behoeve van de doorstroom. Maar je begrijpt dat dit gezien de waterverspilling een bepaald niet duurzame noodoplossing is. In het ergste geval moet je op technisch niveau ingrijpen en de waterleiding verplaatsen.”Waterinstallaties controleren legionella

 

Wat zijn mijn verplichtingen als verhuurder en wat als huurder?

“Volgens de drinkwaterwetgeving is de eigenaar altijd aansprakelijk voor de aanleg, het onderhoud en het beheer van de drinkwaterinstallatie ná de watermeter. In de praktijk is dat vaak lastig en daarom is het verstandig als de verhuurder hierover afspraken maakt met de huurder. Deze afspraken kunnen worden vastgelegd in een overeenkomst met de huurder waarbij ook rekening kan worden gehouden met eventuele verrekening van kosten. Bij gebouwen met een groot waterverbruik (meer dan 100 m3 per dag) moet er een verplicht beheerpakket worden uitgevoerd. Bij gebouwen die vallen onder de categorie van prioritaire instellingen uit de Drinkwaterwet -denk aan ziekenhuizen, zorginstellingen, hotels, campings en zwembaden- bestaat een wettelijke verplichting voor het uitvoeren van een Risico Analyse en Beheersplan legionella. Daarnaast moeten er periodieke controles plaatsvinden en moet er een logboek zijn voor het vastleggen en registreren. Vanuit het Bouwbesluit en de daaruit voortvloeiende normen en richtlijnen moet alle eigenaren van collectieve drinkwaterinstallaties voldoen aan specifieke regels voor aanleg, onderhoud en beheer.”

Hoe moet ik omgaan met een douche in een bedrijfspand?

“Een douche in een bedrijfspand dient bij voorkeur minimaal eenmaal per week te worden gebruikt. Als dat niet het geval is dan wordt geadviseerd om de douchekraan eenmaal per week te spoelen. Als dat spoelen niet georganiseerd kan worden, wordt geadviseerd om dit te automatiseren door de techniek aan te passen -bijvoorbeeld door het installeren van een kraan die automatisch spoelt.”

Advies

“Je ziet, zo’n waterinstallatie heeft nogal wat voeten in aarde. Wij raden vastgoedbeheerders dan ook aan standaard een adviseur met kennis van zaken in de hand te nemen. Liefst al tijdens de totstandkoming van een gebouw zodat we in het ontwerp voldoende aandacht kunnen genereren aan de regels rondom de drinkwaterinstallatie.”Waterinstallaties controleren legionella

 

 

 

WTU balansventilatiesysteem voert constant zuivere, gezonde lucht aan en bespaart 50% energie

Voor de renovatie van de openbare basisschool De Gezellehoek in Roosendaal is het WTU balansventilatiesysteem van Orcon toegepast. Bijzonder aan dit systeem is dat het risico op de verspreiding van ziekteverwekkers, zoals het coronavirus, door het verversen van de lucht in een ruimte wordt verkleind. Het balansventilatiesysteem bevat een warmteterugwinsysteem (wtw), waarmee de lucht in de lokalen permanent wordt ververst met buitenlucht. Hierbij wordt een groot deel van de warmte uit de afgevoerde lucht overgedragen aan de verse lucht. Deze schone en opgewarmde lucht wordt weer terug de lokalen ingeblazen.

Constant zuivere, gezonde lucht en 50% energiebesparing

De energiezuinige WTU, ondersteund met extra verwarming of verkoeling, zorgt dat de temperatuur in de lokalen de hele dag 20Co blijft.  Bij deze renovatie brachten energie-expert Chiel Boonstra en bouwkostenadviseur Tim de Jonge de energie- en milieuprestatie-eisen voor de lange termijn in kaart en gaven zij advies over het verbeteren van het binnenmilieu en de energiezuinigheid van de school. Dit heeft geleid tot een energiebesparing van 50%. Bogers Installatieburo uit Roosendaal installeerde het WTU balansventilatiesysteem in de plafonds van de klaslokalen.

Openbare basisschool de Gezellehoek is gebouwd rond 1970. Er wordt dagelijks lesgegeven aan circa 130 kinderen verdeeld over negen groepen met elk een eigen lokaal. Naast regulier basisonderwijs, wordt ook taalles gegeven aan een schakelgroep met kinderen. Frank Bogers, directeur van Bogers Installatieburo, legt uit dat zij bij dit renovatieproject het Orcon WTU balansventilatiesysteem hebben geïnstalleerd en ingeregeld. “COVID-19 is uitdaging nummer één bij scholen”, geeft hij aan.

Daarnaast blijft duurzaamheid met oog op de 2050-doelstellingen een complexe opdracht, waarvoor nu al de juiste technische innovaties gekozen moeten worden voor de komende dertig jaar. “Om de Gezellehoek te verduurzamen zijn verschillende toekomstbestendige maatregelen getroffen”, zegt Bogers. Zo is de thermische schil van de school volledig geïsoleerd. Op de plafonds van de lokalen is het balansventilatiesysteem van Orcon geïnstalleerd, die permanent schone, voorverwarmde lucht in de lokalen blazen. “Dit ventilatiesysteem was al gekozen, voordat het coronavirus uitbrak”, vertelt Bogers. “Met de extra COVID-eisen die nu gelden, blijkt dit ventilatiesysteem de juiste keuze.” Bogers legt uit dat deze compacte WTU’s van Orcon snel en makkelijk vlak bij de lokalen geïnstalleerd kunnen worden.

Een unit kan een klaslokaal optimaal ventileren en voorzien van een zuivere en comfortabele luchtkwaliteit. De balansventilatie wordt automatisch aangestuurd via een CO2-sensor in het lokaal, die via een zogenaamde ‘stoplichtindicatie’ aangeeft hoeveel CO2 in de lucht zit. “Hoe meer leerlingen in de klas, hoe meer geventileerd moet worden”, geeft Bogers aan.

Tegengaan van besmetting

Besmetting met het virus vindt plaats via aerosolen, dat zijn kleine waterdruppeltjes (<10mm) in de lucht. Peter van Vuuren, productmanager utiliteitsventilatie bij Orcon in Veenendaal, legt uit hoe het Orcon ventilatiesysteem de lucht ververst en hierdoor de virusdeeltjes grotendeels verwijdert. “Hoe meer frisse lucht je in een ruimte brengt, hoe meer vervuilde lucht weggezogen kan worden. Dat verkleint het risico van besmetting”, zegt hij. “Een eenvoudige manier van ventileren is om een raam open te zetten, maar dat tocht te veel, zeker in de winter, en is niet energiezuinig. Een prima oplossing hiervoor is een mechanisch ventilatiesysteem met warmteterugwinning.”

De eerste ventilator van dit systeem brengt verse lucht in het klaslokaal, de tweede ventilator zuigt lucht vanbinnen af. In de warmtewisselaar wordt de warmte uit de lucht vanbinnen overgedragen aan de lucht van buiten, zonder dat de beide luchtstromen zich vermengen. “In de Orcon WTU wordt naast warmte ook vocht overgedragen, waardoor de luchtvochtigheid in de ruimte op niveau blijft voor een comfortabele omgeving”, legt Van Vuuren verder uit. De enthalpiewisselaar van de WTU bevat een membraam, dat luchtmoleculen (0,37 nm) tegenhoudt, in tegenstelling tot de waterdampmoleculen (0,26 nm) die kleiner zijn en worden doorgelaten. Virussen (30 tot 90 nm) zijn vele malen groter dan waterdampmoleculen en kunnen niet door het materiaal van de warmtewisselaar heen dringen. “Het is daarom niet aannemelijk dat coronavirusdeeltjes via de warmtewisselaar in de verse lucht terechtkomen en anderen elders in het gebouw besmetten”, zegt Van Vuuren.

Energie- en milieuprestaties

Energie-expert Chiel Boonstra van Trecodome wordt vaak betrokken bij innovatieve oplossingen voor het verduurzamen van projecten, met name in de bestaande en sociale woningbouw. Zo ook bij de renovatie van de Gezellehoek, waarvoor hij de WTU balansventilatie van Orcon introduceerde. Deze is nodig om grote luchthoeveelheden in de klaslokalen te kunnen inbrengen. “Voor de Frisse Scholenventilatieklasse C, die voor deze school wordt gehanteerd, betekent dit het ventileren van 21,6 m3 lucht per uur per leerling, volgens het Programma van Eisen voor Frisse scholen”, geeft hij aan. Volgens klasse C (voldoende) van dit PvE wordt er dan uitgegaan van dertig leerlingen en één docent (21.6 x 31 = 670 m3/uur). Orcon gaat voor klasse B (goed) waarvoor in een klas 30.6mper uur, per persoon geventileerd wordt (30.6 x 31 = 950 m3/uur). “Een goed voorbeeld hiervan is de WTU-1000-EC-IE, die 1.000m3 verse lucht per uur levert, waarmee aan deze klasse B-eis kan worden voldaan”, vult Van Vuuren aan.

“De WTU’s blazen via luchtkanalen schone lucht de lokalen in en halen de gebruikte lucht weer uit de lokalen.” Tim de Jonge van adviesbureau Winket heeft de school afgelopen vijf jaar advies gegeven op het gebied van renovatie en onderhoud. Voor dit renovatieproject trok hij samen met Chiel Boonstra op, om de milieu- en energieprestaties in kaart te brengen.

In het kader van het bouwplan dat voor deze renovatie door Wessel en Van Geffen Architecten is opgesteld, hebben Boonstra en De Jonge een haalbaar en kostenbesparend plan van aanpak voor energie en ventilatie opgesteld voor een renovatie in Frisse Scholenklasse C en met een langetermijnvisie voor het onderhoud. Aan het hierop gebaseerde bouwkostenmodel zijn milieudata gekoppeld.

Veilige plek

“Uit de berekeningen van de energie- en milieuprestaties bleek dat het kostentechnisch en circulair gezien interessant is om dit schoolgebouw te renoveren”, zegt De Jonge. “Het bouwen of verbouwen van een gebouw zelf brengt veel CO2-uitstoot met zich mee.” De Jonge legt uit dat het verschil tussen een renovatie en vergelijkbare nieuwbouw interessante feiten oplevert.” Hij duidt hiermee op de verschillen in energiekosten in een periode van 30 jaar, de investerings­kosten, de CO2-uitstoot van de verbouw of nieuwbouw en de CO2-uitstoot van 30 jaar energiegebruik. Een uitgevoerde renovatie, zoals deze school, levert minder investerings­kosten en minder CO2-uitstoot op dan vergelijkbare nieuwbouw volgens BENG-eisen (zie onderstaande grafiek). “Uit duurzaamheidsoverwegingen is bij de renovatie van de school gekozen voor een combinatie van goed isoleren en goed ventileren”, zegt De Jonge.  “Dat levert nu al voordelen op en draagt nu bij de reductie van CO2-uitstoot ”, zegt De Jonge. De huidige coronacrisis is een volstrekt onverwacht incident. We hebben nu een school, die ook in tijden van pandemie een veilige plek is voor kinderen en personeel”, aldus De Jonge.

Veilige drinkwaterinstallaties en drinkwaterwetgeving. Wat moet een technisch beheerder weten!

Iedere vastgoedbeheerder wil kunnen vertrouwen op goed functionerende drinkwaterinstallaties. Helaas blijkt in de praktijk dat veel installaties niet voldoen aan de strenge kwaliteitseisen die het Bouwbesluit, de NEN1006-norm en de waterwerkbladen voorschrijven. Het risico? Besmettingen met legionella en andere micro-organismen en versnelde slijtage of schade aan de installatie. We spreken Hans Schoon van OMEGAM-Water.

‘Het is belangrijk dat beheerders kennis nemen van de wet- en regelgeving rondom drinkwaterinstallaties. Zo moeten bijvoorbeeld zorginstellingen en verblijfsaccommodaties volgens de Drinkwaterwet voldoen aan strenge regels op het gebied van legionella preventie. Nee, het is geen gemakkelijke kost, maar het is echt belangrijk dat je op de hoogte bent van de wetgeving. In de bouw wordt het belang van een goede en veilige waterinstallatie namelijk nogal eens onderschat. Sterker nog, soms wordt er -plat gezegd- maar wat aangerommeld. Reden genoeg voor de technisch beheerder om daar extra alert op te zijn.’

Onbewust aanrommelen

‘In veel gevallen gebeurt dat aanrommelen zoals ik het noem niet eens bewust. Natuurlijk hoort een installatiebedrijf kennis te hebben van alle regels rondom waterinstallaties, maar vaak is deze kennis wel bij de hoofduitvoerder maar niet op de werkvloer aanwezig. Daarnaast wordt in de praktijk onder druk van economische aspecten niet zelden gekozen voor snelle en goedkope oplossingen. Deze zaken hebben weerslag op de kwaliteit van de installaties. Om het kennisniveau op de werkvloer te verbeteren, zijn we met alle belanghebbenden in Nederland bezig om de kwaliteit in de uitvoering naar een hoger niveau te brengen door onder andere het onderwijs en de opleidingen te verbeteren.’

 

Plaatsing en materiaalkeuze

‘Een drinkwaterinstallatie vervoert water van a naar b. Hierbij moet rekening worden gehouden met de aanwezigheid van bijvoorbeeld warmtebronnen. Daarnaast is de materiaalkeuze essentieel. Het vervelende van een waterinstallatie is dat zo’n driekwart ervan zich onder de vloer en achter de muur bevindt. Dat betekent dat je een fout in de locatie of materiaalkeuze van een installatie niet zomaar kunt herstellen. In sommige situaties is zo’n fout te ondervangen door warmtebronnen te isoleren en hiermee een fysieke scheiding aan te brengen tussen de warme en de koude kant van een gebouw. Soms ligt de oplossing in het beheer. Door bijvoorbeeld extra spoelacties uit te voeren ten behoeve van de doorstroom. Maar je begrijpt dat dit gezien de waterverspilling een bepaald niet duurzame noodoplossing is. In het ergste geval moet je op technisch niveau ingrijpen en de waterleiding verplaatsen. Met deze wetenschap streven wij ernaar het vastgoed van onze klanten al in de ontwerpfase te analyseren. Door op dat moment de fouten te filteren voorkomen we eerdergenoemde werkzaamheden achteraf. Dat voorkomt gedoe en is bovendien veel duurzamer.’

Het is belangrijk dat beheerders kennis nemen van de wet- en regelgeving rondom drinkwaterinstallaties

App voor verantwoord gebruik van water

OMEGAM-Water faciliteert haar klanten ook op digitale wijze. Neem de Myomegamwater App, deze is een aantal jaar geleden ontwikkeld voor het beheren van drinkwaterinstallaties. Inmiddels is de app dermate doorontwikkeld dat deze ook ingezet kan worden om andere installaties in gebouwen mee te beheren. Zo kun je bijvoorbeeld ook de werkzaamheden aan elektrische installaties of brandinstallaties aan het systeem koppelen. ‘Met deze app zijn fysieke logboeken of andere registratiemethodes niet langer nodig. Dat scheelt in gebruik van papier en het is vele malen efficiënter. Zo zijn er minder verkeerbewegingen nodig, want door een beeld van het verrichte werk op te slaan, zijn onsite controles -en dus reisbewegingen naar betreffende locatie- ook overbodig. Dit zijn wederom kleine stapjes richting een duurzamer beheer.’

Wat zijn mijn verplichtingen als verhuurder en wat als huurder?

‘Volgens de drinkwaterwetgeving is de eigenaar altijd aansprakelijk voor de aanleg, het onderhoud en het beheer van de drinkwaterinstallatie ná de watermeter. In de praktijk is dat vaak lastig en daarom is het verstandig als de verhuurder hierover afspraken maakt met de huurder. Deze afspraken kunnen worden vastgelegd in een overeenkomst met de huurder waarbij ook rekening kan worden gehouden met eventuele verrekening van kosten. Bij gebouwen met een groot waterverbruik (meer dan 100 m3 per dag) moet er een verplicht beheerpakket worden uitgevoerd. Bij gebouwen die vallen onder de categorie van prioritaire instellingen uit de Drinkwaterwet -denk aan ziekenhuizen, zorginstellingen, hotels, campings en zwembaden- bestaat een wettelijke verplichting voor het uitvoeren van een Risico Analyse en Beheersplan legionella. Daarnaast moeten er periodieke controles plaatsvinden en moet er een logboek zijn voor het vastleggen en registreren. Vanuit het Bouwbesluit en de daaruit voortvloeiende normen en richtlijnen moet alle eigenaren van collectieve drinkwaterinstallaties voldoen aan specifieke regels voor aanleg, onderhoud en beheer.’

Advies

‘Je ziet, zo’n waterinstallatie heeft nogal wat voeten in aarde. Wij raden vastgoedbeheerders dan ook aan standaard een adviseur met kennis van zaken in de hand te nemen. Liefst al tijdens de totstandkoming van een gebouw of bij de planning van een verbouwing, zodat we in het ontwerp voldoende aandacht kunnen genereren aan de regels rondom de drinkwaterinstallatie.’

Ga naar de website van Omegam water voor meer informatie >>

 

 

Vernieuwde ISSO-publicatie 64 gaat kwaliteit van leidingisolatie verbeteren

ISSO-publicatie 64 ‘Kwaliteitseisen isoleren voor de utiliteitsbouw’ is herzien. Met deze herziening sluit de publicatie aan op de Wet Kwaliteitsborging Bouwen. Deze normstellende isolatierichtlijn in de vernieuwde publicatie helpt de kwaliteit van isolatie verbeteren en energieverlies en uitwendige corrosie voorkomen.

Door de invoering van de BENG- en BREEAM-eisen en de doelstelling energieneutraal te bouwen, moeten gebouwen zeer energiezuinig worden ontworpen. Goed isoleren is onder andere daarom enorm belangrijk. Maar om de kwaliteit van isolatie te optimaliseren, moet het werk van installatie- en isolatiebedrijven beter op elkaar aansluiten. “Alleen als de gemeenschappelijke functie bij beide partijen goed tussen de oren zit, krijg je de uiteindelijke uitvoeringskwaliteit naar een gewenst hoger niveau”, vertelt projectcoördinator Jos de Leeuw van ISSO. Voor het beste eindresultaat moeten mensen bovendien elkaars werk kunnen beoordelen. ISSO-publicatie 64 toont hoe dat is uit te voeren. De herziene versie bevat een checklist die alle betrokken partijen kan helpen richting beter isoleren.

Praktijkgerichte tips

De publicatie geeft onder andere voor distributieleidingen van warm- en koud water-installaties en voor ventilatiesystemen de gangbare isolatie- en hulpmaterialen weer. ISSO-publicatie 64 beperkt zich tot vrij hangende leidingen en kanalen in gebouwen. Ook de buitengelegen leidingen en kanalen van en naar de luchtbehandelingskast, koeltoren of de warmtepomp of koelmachine worden besproken.

Technisch beroepsonderwijs

ISSO-publicatie 64 is geschikt voor opdrachtgevers, ontwerpers, adviseurs in utiliteitsbouw, installateurs, isoleerders en opleiders in het technisch beroepsonderwijs. De nieuwe uitgave behandelt de isolatieklassen uit de Europese norm NEN-EN 12828.
Wij Techniek, Stichting PIT,  Nederlandse Vereniging van Ondernemers in het Thermisch Isolatiebedrijf en Stichting OOI (Opleidings- en Ontwikkelingsfonds voor de isolatiebranche) hebben financieel bijgedragen.

De vernieuwde ISSO-publicatie 64 is te vinden in ISSO Open

 

Elphi Nelissen: Blijf bij, kies voor energiezuinige en circulaire systemen en kijk naar hergebruikmogelijkheden

Elphi Nelissen

Ze ging ooit bouwkunde studeren, omdat ze iets met bèta en techniek wilde doen, maar ook met een maatschappelijke impact. Inmiddels is Elphi Nelissen hoogleraar Building Sustainability aan de TU Eindhoven. De expertisegebieden van Elphi zijn onder meer hernieuwbare energie en de gebouwde omgeving, circulaire bouweconomie en duurzaam bouwen. Naast haar werkzaamheden voor de universiteit is Elphi tevens voorzitter van het Transitieteam Circulaire Bouweconomie bij de Rijksoverheid en Taskforcelid bij de Bouwagenda.

Blijf bij, kies voor energiezuinige en circulaire systemen en kijk naar hergebruikmogelijkheden

Ook in het onderwijs wordt volop aandacht besteed aan duurzaamheid. Op de TU Eindhoven heeft duurzaamheid zelfs een zichtbare plek in het onderwijs. Studenten kunnen er het certificaat Circulair Design halen. Met dit certificaat toon je aan dat je snapt wat circulariteit is en kun je daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van de opgave van het Klimaatakkoord.

Een technisch vastgoedbeheerder wordt doorgaans gekenmerkt door proactiviteit. Planmatig onderhoud is voor beheerders gesneden koek. Zij zorgen ervoor dat liften blijven functioneren, dat de airconditioning naar behoren werkt en de kozijnen keurig in de lak staan. Maar hoe zorg je dat je dat zo duurzaam mogelijk doet en hoe blijf je op de hoogte? ‘Door nieuwsgierig te blijven,’ aldus Elphi Nelissen, hoogleraar Building Sustainability aan de TU Eindhoven.

 

Kijk verder!

‘Ik denk dat een technisch vastgoedbeheerder op diverse manieren aan de kwaliteit en hiermee aan de duurzaamheid van een gebouw kan bijdragen. Een goed gebouw gaat langer mee en legt minder beslag op onze grondstoffen. Op het gebied van installatietechniek echter, is nog een wereld te winnen. Installaties gaan doorgaans minder lang mee dat het gebouw zelf. Mijn oproep aan de kwaliteitsadviseur van een nieuw te bouwen object, maar ook aan de technisch vastgoedbeheerder, is om verder te kijken dan detaillering, wind- en waterdichtheid. Focus ook op de installaties. Deze bepalen namelijk voor een groot deel of een gebouw energiezuinig en comfortabel is en hoeveel materiaal er gebruik wordt.’

Refurbishen

‘Het spreekt voor zich dat je met een nieuwbouwobject gemakkelijker kunt voldoen aan de energienormen van nu. Maar ook bij bestaande gebouwen kun je nadenken over duurzaamheid. Is het nodig om die gehele luchtbehandelingskast te vervangen of voldoet een nieuw element ook? En bestel je dan klakkeloos een echt volledig nieuw element of kijk naar een gereviseerd exemplaar? En stel dat je toch een compleet nieuwe kast nodig hebt, waarom zou je dan niet eens op zoek gaan naar een fabrikant met modulaire systemen? Daar is nu nog maar een handjevol van, maar die ontwikkelingen gaan steeds sneller. Er is echt een wereld te winnen. Hoe je bestaande bouw verder kunt verduurzamen? Denk aan het vervangen van een verouderde cv-ketel door een door zonnepanelen gevoede warmtepomp. En kijk vooral ook naar de werking van installaties. Ik zie dat er veel domme fouten gemaakt worden die heel veel energie kosten. Ik doel op een verkeerd gemonteerde ventilator, pompen die verkeerd zijn afgesteld of slecht ingeregelde installaties. Als het niet regelt wat het moet regelen, gebruik je geheid teveel energie. En ik wil oproepen er bij twijfel een deskundige bij te halen. Het kan je een berg aan energie én kosten schelen.’

Op de hoogte blijven

‘Wij zorgen dat onze studenten nieuwsgierig blijven naar nieuwe ontwikkelingen. Op deze manier creëren we professionals die een leven lang blijven leren. Met deze attitude kun je ieder vraagstuk handelen. Dat geldt ook voor mijn persoon. Als hoogleraar kom ik zelf nauwelijks aan onderzoek toe. Gelukkig krijg ik vanuit de begeleidingsprojecten volop nieuwe input en kan ik mijn kennis over circulariteit onverminderd uitbreiden. Ik wil beheerders oproepen hetzelfde te doen. Zorg dat je bijblijft. Er zijn volop bijscholingsmogelijkheden. Op elk niveau. Daarnaast wordt er ongekend veel gepubliceerd over circulariteit, onder meer op de website van de Circulaire Bouweconomie. Of kom naar lezingen. Blijf in ieder geval jouw geest prikkelen.’

Verdienmodel

‘Kijkend naar de energietransitie is de verduurzamingsopgave in de woningbouw een feit. Daar hebben we met z’n allen ja tegen gezegd. Verduurzamen kun je op veel verschillende manieren doen. Je kunt je volledig focussen op energie, maar je kunt ook de totale circulariteit in ogenschouw nemen. Je begrijpt, ik pleit voor het laatste. Wanneer we naast het besparen van energie nu al nadenken over wat we na de levensfase van een bouwwerk met het materiaal gaan doen, zijn we pas écht goed bezig. Daarnaast: circulariteit is een verdienmodel. Wanneer je kunt laten zien dat je weet wat circulariteit en duurzaamheid is, werk dat in je voordeel. Sterker nog: wanneer je straks niets met circulaire aanbestedingen kunt, prijs je jezelf uit de markt wellicht vervangen door: Sterker nog: steeds meer grote huurders en gebruikers van vastgoed stellen het als eis bij hun zoektocht naar een nieuwe vestsigingslocatie. Hiermee wil ik niet zeggen dat je meteen 100% circulariteit moet ambiëren, neem gewoon die eerste stappen die al kunnen en die betaalbaar zijn.’

Mijn centrale boodschap aan de technisch beheerder is drieledig: blijf bij, kies voor energiezuinige en circulaire systemen en kijk naar hergebruikmogelijkheden. Alle beetjes helpen!

 

Vernieuwde ISSO-publicatie 64 gaat kwaliteit van leidingisolatie verbeteren

ISSO-publicatie 64 ‘Kwaliteitseisen isoleren voor de utiliteitsbouw’’ is herzien. De publicatie is een referentie voor materiaalkeuze en montage van leidingisolatie, en geeft onder andere de minimum eisen om ongewenst warmteverlies te voorkomen. De uitgave bevat daarnaast een checklist met de voorwaarden voor goede isolatie. Met deze herziening sluit ISSO-publicatie 64 aan op de Wet Kwaliteitsborging Bouwen. Deze normstellende isolatierichtlijn in de vernieuwde ISSO-publicatie 64 helpt de kwaliteit van isolatie verbeteren en energieverlies en uitwendige corrosie voorkomen.

Door de invoering van de BENG- en BREEAM-eisen en de doelstelling energieneutraal te bouwen, moeten gebouwen zeer energiezuinig worden ontworpen. Goed isoleren is onder andere daarom enorm belangrijk. Maar om de kwaliteit van isolatie te optimaliseren, moet het werk van installatie- en isolatiebedrijven beter op elkaar aansluiten. “Alleen als de gemeenschappelijke functie bij beide partijen goed tussen de oren zit, krijg je de uiteindelijke uitvoeringskwaliteit naar een gewenst hoger niveau”, vertelt projectcoördinator Jos de Leeuw van ISSO. Voor het beste eindresultaat moeten mensen bovendien elkaars werk kunnen beoordelen. ISSO-publicatie 64 toont hoe dat is uit te voeren. De herziene versie bevat een checklist die alle betrokken partijen kan helpen richting beter isoleren.

Praktijkgerichte tips

De publicatie geeft onder andere voor distributieleidingen van warm- en koud water-installaties en voor ventilatiesystemen de gangbare isolatie- en hulpmaterialen weer. ISSO-publicatie 64 beperkt zich tot vrij hangende leidingen en kanalen in gebouwen. Ook de buitengelegen leidingen en kanalen van en naar de luchtbehandelingskast, koeltoren of de warmtepomp of koelmachine worden besproken.

Technisch beroepsonderwijs

ISSO-publicatie 64 is geschikt voor opdrachtgevers, ontwerpers, adviseurs in utiliteitsbouw, installateurs, isoleerders en opleiders in het technisch beroepsonderwijs. De nieuwe uitgave behandelt de isolatieklassen uit de Europese norm NEN-EN 12828. Wij techniek, Stichting PIT, Nederlandse Vereniging van Ondernemers in het Thermisch Isolatiebedrijf en Stichting OOI (Opleidings- en Ontwikkelingsfonds voor de isolatiebranche) hebben financieel bijgedragen. De vernieuwde ISSO-publicatie 64 is te vinden in ISSO Open.

Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) biedt kansen voor vastgoedeigenaren

Afgelopen jaar is de ISDE-regeling met vijf jaar verlengd. Ook in 2021 kunnen particulieren en bedrijven subsidie aanvragen voor aanschaf van een warmtepomp of zonneboiler. Middels de ISDE-subsidieregeling stimuleert de overheid de keuze voor duurzame verwarmingstechnieken.

Je kunt met de ISDE voor zakelijke gebruikers een gebouw of te verhuren woning verduurzamen. Dat kan met een warmtepomp en een zonneboiler. VvE’s kunnen voor een appartementengebouw naast een warmtepomp en zonneboiler ook subsidie krijgen voor een centrale aansluiting op een warmtenet. Voor bedrijven is daarnaast tot en met 31 december 2023 subsidie beschikbaar voor kleinschalige windturbines en zonnepanelen.

Zakelijke gebruikers zijn bedrijven, woningcorporaties, verenigingen, Verenigingen van Eigenaren (VvE’s), overheden en particuliere verhuurders. Voor deze doelgroep is er subsidie beschikbaar voor een warmtepomp en een zonneboiler.

In 2021 is er € 124 miljoen budget beschikbaar.

Meer informatie over de voorwaarden en mogelijkheden op RVO.nl

 

 

 

Bijna €100 miljoen beschikbaar voor verbetering binnenklimaat in scholen

Op 1 januari 2021 komt € 100 miljoen beschikbaar voor de verbetering van het binnenklimaat in scholen. Schoolbesturen kunnen via de gemeente aanspraak maken op subsidie voor de verbetering van ventilatie. Schoolbesturen kunnen voor deze tijd al wel aan de slag: de minimale wettelijke eisen en aanvullende richtlijnen zijn bekend, hiernaast staat de regeling toe dat projecten met een start vanaf 1 oktober 2020 al in aanmerking kunnen komen voor deze subsidie. De regeling gaat uit van 30% subsidie door het rijk, en 70% cofinanciering door gemeenten en schoolbesturen.

 

Hieronder zijn enkele specifieke onderdelen van de regeling opgesomd:

  • Het betreft verbetering van binnenklimaat van bestaande schoolgebouwen.
  • Het totale budget voor deze regeling is € 98.717.000.
  • De specifieke uitkering is 30% van de totale kosten.
  • Per project is er een maximaal subsidiebedrag wat is gerelateerd aan het aantal leerlingen van een school.
  • Gemeenten moeten de subsidie aanvragen.
  • Het aantal scholen per gemeente is niet begrensd.
  • Er geldt ‘wie het eerst kom wie het eerst maalt’.
  • Indienen kan vanaf 4 januari 2021.
  • De bouwactiviteiten moeten starten tussen 1 oktober 2020 en 1 januari 2022 en afgerond zijn op 31 december 2023 (er is nog een mogelijkheid tot uitstel).
  • De ventilatie moet verbeterd worden (luchtverversingscapaciteit).
  • De eisen voor deze ventilatieverbetering zijn opgenomen in de regeling, deze verschillen voor gebouwen van vóór 2012 van die van na 2012.
  • Er moet CO2-meting komen in iedere onderwijsruimte.
  • Er dient een energieregistratie- en bewakingssysteem te worden geïnstalleerd.
  • De subsidie geldt ook voor andere energiebesparende maatregelen, deze moeten dan wel het energieverbruik en de CO2-uitstoot beperken.