Gebouwen zijn verantwoordelijk voor 38% van de CO2 uitstoot in de wereld

Nieuw rapport geeft inzicht in het effect van CO2-reductie doelstellingen binnen de vastgoedsector. Savills heeft een onderzoeksrapport gepubliceerd dat zich uitsluitend richt op de relatie tussen CO2-vermindering en vastgoed.

Een onderwerp dat steeds belangrijker wordt, aangezien de gebouwde omgeving verantwoordelijk is voor 38% van de CO2-uitstoot wereldwijd, en 13% van de CO2 uitstoot van Nederland.

In het rapport, dat is gepubliceerd onder de titel Spotlight: Property and Carbon’, laat de internationale vastgoedadviseur zien hoe er binnen de commerciële, residentiële en agrarische vastgoedsector tot nu toe is gereageerd op de ontwikkelingen rond CO2-reductie. De belangrijkste onderwerpen van het rapport:

  1. Leidt de vraag naar groene gebouwen tot hogere prijzen? De bezorgdheid over klimaatverandering wordt nu breed gedragen en er is vraag naar duurzame gebouwen in de commerciële en de residentiële sector. Of dit ook invloed heeft op vastgoedprijzen is nog onderwerp van discussie.  Omdat Nederlandse beleggers ESG hoog op de agenda hebben staan zien wij hier reeds de eerste voorbeelden dat zij bereid zijn daarvoor meer te betalen. Als de vraag naar niet-duurzame beleggingsproducten vervolgens afneemt, verwachten wij dat waardes verder uiteen zullen gaan lopen.
  1. Vermindering CO2-uitstoot: wat zijn de grootste uitdagingen per sector? Er zijn twee belangrijke aandachtspunten voor alle vastgoedsectoren: het gebruik van fossiele brandstoffen moet aan banden worden gelegd en gebouwen moeten energiezuiniger worden. Daarnaast zijn er ook specifieke uitdagingen per sector.
  1. Welke rol spelen overheidsplannen bij de vermindering van CO2-uitstoot? Lokale initiatieven voor nieuwe projecten en de gebouwde omgeving zijn van groot belang bij het streven naar een klimaatneutraal Nederland in 2050.

Clive Pritchard, Head of Country bij Savills Nederland: “Ondanks dat veel elementen met betrekking tot CO2-reductie en -opslag nog niet optimaal in kaart zijn gebracht, wordt klimaatneutraal de maatstaf voor nieuwe ontwikkelingen. Steeds meer organisaties in de vastgoedsector stellen inmiddels hun eigen doelen om dit te bereiken. Zowel vastgoedbeleggers als huurders merken dat de gebouwde omgeving in razend tempo verandert, onder meer als gevolg van meer nationale wetgeving en een steeds strenger ruimtelijkeordeningsbeleid.”

Jordy Kleemans, Head of Research & Consultancy bij Savills Nederland: “Om de koolstofdioxide-uitstoot te verminderen, moeten we structurele veranderingen aanbrengen in elk stadium van de levenscyclus van een gebouw: de bouw, de gebruiksfase en sloop/transformatie. Er moet ook breder worden gekeken naar waar we bouwen en naar de gevolgen voor bijvoorbeeld verkeer en verkeersstromen. Daarbij is een cruciale rol weggelegd voor overheidsplanning.”

Lees het volledige rapport hier.

 

CBRE Dutch Office Fund eerste fonds in Europa met WELL-portfolio score

Het International Well Building Institute (IWBI) heeft CBRE Global Investors ‘Dutch Office Fund een portefeuillebrede Well-score toegekend voor de implementatie van gezondheids- en welzijnsstrategieën.

Het is het eerste vastgoedbeleggingsfonds in Europa dat een score behaalde voor de gehele portefeuille met een Well portfolio-score van 43.

Drie van de objecten uit het fonds, NoMA House Amsterdam, WTC Utrecht en Delftse Poort in Rotterdam kregen individueel de Well Core-certificering op Gold-niveau, de op een na hoogst mogelijke score.

Well Portfolio Score en Well Core Certification worden toegekend door de IWBI, die de Well Building Standard ontwikkelt en beheert.  Via deze externe certificeringsinstantie, worden kantoorportefeuilles en kantoorpanden beoordeelt op het gebied van gezondheid en welzijn.

 

Beoordeeld onder 10 Well-concepten

Alle objecten in de portefeuille van Dutch Office Fund zijn beoordeeld op basis van 10 Well-concepten: lucht, water, voeding, licht, beweging, thermisch comfort, geluid, materialen, mind en gemeenschap.

“Onze ambitie is om toekomstbestendige kantoorgebouwen te creëren en te exploiteren waar de bedrijven van nu en bedrijven in de toekomst optimaal kunnen ondernemen”, aldus Ronald van der Waals, fondsmanager van het CBRE Dutch Office Fund.

Hij voegt eraan toe dat het fonds zal blijven streven naar Well Core Certification voor de andere gebouwen in de portefeuille: WTC Amsterdam, WTC Schiphol, kantoorgebouw UP en Nieuw Amsterdam.

Tegen het einde van het jaar zal ongeveer 90% van de objecten in de portefeuille gecertificeerd zijn. Het is de ambitie van het fonds om alle multi-tenant panden in de portefeuille te certificeren.

Onderhoudskosten bedrijfspand berekenen. Wat zijn de ervaringsgetallen?

Onderhoudskosten bedrijfspand

Elk bedrijfspand heeft onderhoud nodig. Door goed onderhoud kunt u latere problemen voorkomen. Als ondernemer of vastgoedeigenaar komt u hier vaak niet aan toe. In deze blog vertellen we u wat een gebouw aan planmatig onderhoud kost en wat de bijbehorende exploitatiekosten zijn. Onderhoudskosten bedrijfspand

Om weloverwogen beslissingen te nemen, dient u voor aankoop van een bedrijfspand te achterhalen met welke onderhoudskosten u te maken krijgt. Via de OG Wijzer tools kunt u snel en eenvoudig een schatting maken van deze kosten met behulp van de servicekostentool, planmatig onderhoudstool en exploitatiekosten tool. Met deze tools kunt u binnen 1 minuut uw onderhoudskosten berekenen.

Servicekosten berekenen

Bereken in een paar stappen de kosten die passen bij uw situatie. Laten we beginnen bij het definiëren van het soort object.

Specificatie gemiddelde kosten (€/m2) op basis van ervaringsgetallen van de partners van OGwijzer.nl

Onder overige exploitatielasten vallen in deze berekening de kosten voor het beheer, verzekeringen en belastingen. De financieringslasten zijn hier buiten gelaten.

Bij een winkel is de huurder veelal zelf verantwoordelijk voor de installaties (huur op basis van casco) waardoor de onderhoudskosten fors lager zijn dan bij kantoren.

Om weloverwogen besluiten te nemen, dient u ook goed te kijken naar de volgende kostenbepalende factoren:

  • Kantoorconcept;
  • Het aantal werkplekken;
  • Het comfortniveau;
  • De stramien van flexibele indeelbaarheid;
  • De locatie;
  • De leeftijd van het gebouw;
  • Afwerkingsniveau;
  • De verhouding kantoor-bedrijfshal;
  • Afspraken in de huurovereenkomst.

Onderhoudsplan voor een bedrijfspand maken

Wij raden vastgoedeigenaren altijd aan om een onderhoudsplan te maken. Ook wel bekend als het MJOP (meerjarenonderhoudsplan).

Er zijn verschillende experts voor het opmaken van dit soort meerjarenplannen. U kunt ook uw onderhoudspartijen vragen om advies op het gebied van te verwachten kosten waardoor u zelf een MJOP kunt opstellen. Daarbij adviseren wij elk jaar met de onderhoudspartijen de prognose door te nemen en daar waar nodig aan te passen. Een groot voordeel van een MJOP is dat u een goed overzicht krijgt van de te verwachten onderhoudskosten van de komende jaren. Zo kunt u ook vóórdat u een bedrijfspand aankoopt een goede begroting maken van de totale exploitatiekosten van een bedrijfspand. Onderhoudskosten bedrijfspand

 

Metafoor: In de afgelopen jaren is duurzaamheid steeds hoger op de gemeentelijke agenda komen te staan

vastgoed gemeente verduurzamen

‘In de afgelopen jaren is duurzaamheid steeds hoger op de gemeentelijke agenda komen te staan. Vanwege de opgelegde maatregelen vanuit het klimaatakkoord, maar ook omdat gemeenten beseffen dat ze een voorbeeld- en aanjaagfunctie vervullen.’ We spreken Rien van der Maarel, senior vastgoedadviseur van Metafoor.

Metafoor Vastgoed en Software is een landelijk advies- en detacheringsbureau met een handson-mentaliteit op het gebied van vastgoed en grondzaken. Metafoor ondersteunt gemeenten, waterschappen en provincies met slimme software, adviezen en detachering. Metafoor is gevestigd in Dronten, met adviseurs vanuit heel Nederland. ‘Je ziet de laatste jaren steeds meer gemeenten en waterschappen die stappen willen zetten in het professioneel beheren van hun vastgoed. Welk vastgoed hebben we in ons bezit? Welke waarden heeft dit vastgoed? Brengen we de juiste huur in rekening? Wat behoort tot de kernportefeuille? Wat is het rendement op financieel en maatschappelijk gebied? Met onze (duurzame)vastgoedladder -een tool die in één oogopslag de route naar professioneel vastgoedbeheer weergeeft -geven we inzicht.’

 

40 miljoen m2 verduurzamen

Met circa 40 miljoen m2 maatschappelijk vastgoed kunnen gemeenten een grote bijdrage leveren aan de verduurzaming van het Nederlandse vastgoed, maar ligt er tegelijkertijd een enorme opgave. Veel gemeenten werken dan ook hard aan het professionaliseren van de vastgoedorganisatie. Deze professionaliseringslag biedt grote kansen voor het structureel toepassen van duurzaamheidsmaatregelen op dit gemeentelijk vastgoed en visa versa. Hierbij wordt zowel op nieuwbouw (vervanging) als op renovatie van bestaand vastgoed ingezet. Ook kan een perspectief worden bepaald om panden af te stoten. ‘Een flinke opgave,’ vervolgt Rien. ‘Met de Duurzame Vastgoedladder biedt Metafoor een helder stappenplan om de duurzaamheidsambities van gemeenten waar te maken.’

Nog dertig jaar voor CO2 -neutraal

‘De tijd van achterover leunen is voorbij,’ vult duurzaamheidsadviseur Armand Janisse zijn collega aan. ‘Nu de Sectorale Routekaart Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed is vastgesteld, een aanpak voor gemeenten om in dertig jaar hun vastgoed te verduurzamen, zijn de afspraken voor gemeenten helder in kaart gebracht. De focus van de routekaart ligt op het terugdringen van het gebouwgebonden energiegebruik. Dit is alle energie die nodig is voor het verwarmen, koelen, ventileren en verlichten van een gebouw. In 2050 dient Nederland namelijk een -bijnaCO2-neutrale samenleving te zijn. En er zijn meer verplichtingen en ambities om rekening mee te houden. Voorbeelden hiervan zijn de transitievisie warmte, klimaatadaptie en circulariteit. Er is dus werk aan de winkel.’

In de afgelopen jaren is duurzaamheid steeds hoger op de gemeentelijke agenda komen te staan. Vanwege de opgelegde maatregelen vanuit het klimaatakkoord, maar ook omdat gemeenten beseffen dat ze een voorbeeld- en aanjaagfunctie vervullen.

 

Planning én uitvoering

Metafoor helpt gemeenten deze eigen routekaart vast te stellen. Dit plan van aanpak begint bij het in kaart brengen van het vastgoed, beleid, ambities, visies etc. Daarnaast geeft het zicht op hoe de gewenste CO2-emmissiereductie gerealiseerd kan worden en geeft een nul-status van het vastgoed. Zoals Metafoor het noemt: de basis op orde. Dat betekent enerzijds renoveren/aanpassen en anderzijds vernieuwen ofwel vervangen. Ook kunnen er functies gekoppeld of juist afgestoten worden. ‘Er zijn gebouwen die je vanwege de cultuurhistorische waarde niet wilt slopen, maar er is ook vastgoed dat ongekend hoge investeringen vraagt voor verduurzaming waarmee op termijn slopen en nieuwbouwen een betere optie is.’ Een en ander ligt ook aan de ambitie van de gemeente zelf. Er zijn gemeenten die ambitieuzer zijn dan de wet- en regelgeving, deze gemeenten gaan bijvoorbeeld voor CO2-neutraal vastgoed in 2035 in plaats van in 2050.

En ook het inzetten van hernieuwbare energie in combinatie met de warmtevisie is een belangrijke factor. Naast het opstellen van de routekaart helpt Metafoor ook bij de realisatie van de plannen. ‘De routekaart raakt veel afdelingen in de organisatie, dat betekent dat er veel integrale samenwerking vereist is. Daarom gaan we in gesprek met alle stakeholders. Naast de betreffende vastgoedambtenaar creëren we zo ook draagvlak bij onder meer het bestuur, de beleidsmakers en bij de gebruikers. Veel gemeenten hebben de expertise of de capaciteit -of beide- voor dit soort werkzaamheden niet in huis. Indien nodig dan komen wij het vastgoedteam gedurende een bepaalde tijd versterken. Normaal gesproken op kantoor, door Corona nu vanuit huis.’

Metafoor heeft een whitepaper opgesteld die stapsgewijs laat zien hoe zij te werk gaat bij het opstellen van een eigen gemeentelijke routekaart verduurzamen vastgoed. Stuur een mail naar info@metafoorvastgoed.nl voor toegang tot de whitepaper of kijk op onze website voor meer informatie.

Handboek circulair renoveren voor woningcorporaties

Nederland wil in 2050 niet alleen nagenoeg energieneutraal zijn, maar ook volledig circulair. Hoewel de Rijksoverheid voor Circulair Bouwen een visie neerlegt gericht op hergebruik, demontage en duurzaam materiaalgebruik, is nog niet goed duidelijk wat de uitwerking van deze visie concreet inhoudt. Daarnaast staan alle woningcorporaties in Nederland voor een forse uitdaging, waarin hun bestaande bouw portefeuille met grote renovatieopgaven, energieneutraal en zo circulair mogelijk zullen moeten worden uitgevoerd.

De provincie Noord-Holland samen met de BZK heeft de wens uitgesproken een handboek voor circulair renoveren van woningcorporatie bezit op te willen laten stellen. C-Creators stelt dit handboek samen. Dit handboek zal uiteindelijk toegankelijk worden voor alle woningcorporaties in Nederland. Het handboek geeft de opgedane kennis over circulair renoveren weer en geeft handvatten om verbouwingen/renovaties op een circulaire manier uit te voeren. In dit traject zullen wij optrekken met de TUDelft om de reeds opgedane academische kennis over dit onderwerp op te nemen in het handboek.

Hier kan je je aanmelden om het handboek in 2021 te ontvangen.

 

Havensteder en Team ERAflats verduurzamen ruim 500 woningen

Havensteder en Team ERAflats zijn deze week gestart met grootschalig verbeteronderhoud en verduurzaming van drie ERA-flats in Rotterdam-Ommoord. In totaal worden 525 woningen onder handen genomen. De flat aan de Zernikeplaats – met 175 woningen – is als eerste aan de beurt, daarna volgen de flats aan de Einsteinplaats en Debijeweg. De werkzaamheden duren ongeveer een half jaar per gebouw. De flats en de woningen worden aardgasvrij en bovendien extra geïsoleerd. Daarmee krijgen zij energielabel A. In combinatie met diverse aanpassingen aan de binnen- en buitenkant van de woningen – onder meer aan keukens en sanitair – krijgen bewoners aanzienlijk meer wooncomfort, zonder huurverhoging.

Klaar voor de toekomst

De flats en de woningen worden voor verwarming en warmtapwater aangesloten op het warmtenet van Eneco. Bewoners gaan voortaan elektrisch koken en uiteraard wordt hun keuken voorzien van een inductieplaat. Afhankelijk van de technische staat krijgen de keuken en badkamers van de woningen een make-over. Alle toiletten worden bovendien vervangen. Ook de uitstraling van de gebouwen krijgt een opfrisbeurt, met onder meer aandacht voor de entree, de liftpleinen en de hekwerken van de galerij.

 

Tijdelijke logeerwoning

Urias Santos Bakker, directeur Onderhoud en Ontwikkeling van Havensteder: “De werkzaamheden in en rond de woningen zijn ingrijpend en we proberen onze huurders waar mogelijk te ontzorgen. Voor iedere bewoner stellen we daarom een tijdelijke woning beschikbaar waar zij vrijwillig kunnen verblijven, zodat ze echt zo min mogelijk overlast ondervinden. Bijna alle huurders hebben aangegeven er gebruik van te willen maken”.

Jurgen Weerdenburg, directeur namens Team ERAflats: “Eind jaren ’60 en begin jaren ’70 hebben wij deze flats zelf gebouwd. Inmiddels zijn dit alweer de 11e, 12e en 13e ERA-flats waar wij als Team ERAflats verbeteronderhoud uitvoeren. Wij kennen de gebouwen en woningen dus als geen ander en we weten bovendien hoe ingrijpend de werkzaamheden voor bewoners zijn. In deze tijd komen daar de begrijpelijke zorgen over het coronavirus bij. We betrekken bewoners daarom goed bij de maatregelen die we nemen, waardoor het verbeteronderhoud op een veilige en verantwoorde manier plaats kan vinden. We kijken er vooral naar uit dat de bewoners straks kunnen genieten in hun vernieuwde, comfortabele woning!”

PingProperties en BAM sluiten beheer- en onderhoudsovereenkomst voor de Dutch Tech Campus

PingProperties heeft BAM Bouw en Techniek gecontracteerd voor het integraal beheer en onderhoud Dutch Tech Campus te Zoetermeer. Op de Dutch Tech Campus zijn diverse nationale en internationale bedrijven gericht op smart mobility, ICT en e-health & care op één centrale plek gehuisvest. De bedrijven zijn direct of indirect verbonden aan technologie. Het Dutch Tech Campusterrein heeft bijna 42.000 m² kantoorruimte, alsmede hoogwaardige bedrijfs- en productieruimte verspreid over een terrein van 13 hectare en kent veel bedrijfskritische installaties die 24/7 operationeel dienen te zijn.

Het is de intentie van beide partijen om het beheer op deze wijze tot 2025 te blijven doen en zal jaarlijks worden geëvalueerd.

 

Een duurzame samenwerking

BAM Bouw en Techniek – Regio Zuidwest zal niet alleen de gebouwen, installaties en het terrein van Dutch Tech Campus onderhouden en beheren, maar gaat tevens in nauwe samenwerking met PingProperties de kwaliteit van de dienstverlening voor de campus verhogen. Daarnaast heeft de samenwerking tot doel om elkaars kennis en ervaring van gebouwwinst (meer comfort, meer gebruiksgemak, fijnere omgeving, minder storingen, minder overlast, snellere aanpassingen), ontwikkeling en verduurzaming te delen waarmee efficiëntie wordt verhoogd en tevens kosten verlaagd.

BAM is vereerd met het ontvangen van deze opdracht voor het integraal beheer van de Dutch Tech Campus. Het stelt ons in de staat de jarenlange samenwerking met PingProperties verder uit te bouwen en onze toegevoegde waarde ook in de exploitatiefase te leveren

aldus Hans van Hoven (Manager Beheer en Onderhoud).

Over Dutch Tech Campus

Dutch Tech Campus is een campus gelegen in Zoetermeer waar diverse nationale en internationale bedrijven gericht op smart mobility, ICT en e-health & care op één centrale plek zijn gehuisvest. De bedrijven zijn direct of indirect verbonden aan technologie. De campus faciliteert in het delen van kennis en voorzieningen, stimuleert ontmoeting en schept verbinding tussen de bedrijven en de nabij gelegen onderwijsinstellingen De Haagse Hogeschool en mboRijnland (met ruim 800 IT-studenten). Door verbinding, synergetische effecten en gelijkgestemdheid ontstaan innovaties en nieuwe samenwerkingsverbanden.

Tanger: niet dichttimmeren, maar anticiperen

Bouwrecht en corona

Tanger Advocaten N.V. is met 22 advocaten één van de grootste advocatenkantoren in Noord-Holland. Vanuit de vestigingen in Alkmaar, Haarlem en Velsen-Zuid helpen de advocaten ondernemers, instellingen en particulieren. We spreken Chris van Beers, een van de advocaten van Tanger, over duurzaamheid.

Dubbel glas komt uit de prehistorie

‘In de praktijk zie ik een toenemende behoefte aan duurzaamheid. Aan onder het brede publiek bekende Energielabel C bijvoorbeeld, een verplichting voor kantoorpanden en CO2-neutraal bouwen. De eisen die gesteld worden aan nieuwbouw worden in rap tempo opgevoerd. Luchtdicht bouwen, dubbel glas en volledige isolatie lijken inmiddels prehistorische begrippen. Circulair bouwen, grondstofbesparend bouwen, gasvrij bouwen, energieneutraal bouwen, dat is wat de huidige tijdsgeest ademt.’ ‘Ook de functionaliteit van gebouwen verandert vanuit het oogpunt van duurzaamheid. De omslag naar thuiswerken was ook voor de Coronapandemie al ingezet om het forensen -en daarmee doel ik met name op de CO2-uitstoot- terug te dringen. Bedrijven met driehonderd werknemers hebben hierdoor -en door parttime betrekkingen- nog maar 120 werkplekken nodig. En het combineren van verschillende functies in één gebouw -werken, wonen, winkelen en parkeren- wordt ook meer regel dan uitzondering.’

We innoveren sneller dan we bouwen

‘Al deze ontwikkelingen vragen nogal wat van de bouwsector. Niet alleen op innovatief gebied, maar ook juridisch gezien komt de bouwsector voor uitdagingen te staan:

  • Hoe zit het met de garantie op hergebruikte bouwmaterialen zoals zonnepanelen?
  • Hoe scheiden we de eigendom van een energie- en warmteinstallatie voor een appartementencomplex af van de eigendom van het gebouw?
  • Welke contracten moet de aannemer al afsluiten voor de VVE zodat alle installaties in het gebouw bij oplevering werkend geëxploiteerd kunnen worden?
  • Hoe kan een leverancier van een installatie of van bouwstoffen daarvan eigenaar blijven, terwijl het uitgangspunt van de wet is dat de eigenaar van een gebouw de eigenaar is van al haar bestanddelen?

De innovatie op het gebied van duurzaamheid gaat momenteel sneller dan het bouwproces. Het bouwproces kan van ontwerp tot oplevering soms wel vijf jaar in beslag nemen. Het gevolg daarvan is dat aannemers soms iets aan het bouwen zijn, terwijl naar de stand der techniek al betere materialen of bouwtechnieken beschikbaar zijn. In de bouwsector bestaat daarom ook een toenemende behoefte om tijdens de uitvoering aanpassingen te kunnen te verrichten aan het technisch ontwerp. Nu zijn aanpassingen in de meeste gevallen alleen mogelijk als die noodzakelijk blijkt.’

Meer waarde voor de omgeving tegen dezelfde kosten

‘In de praktijk moet men dus op zoek naar een werkbaar systeem, waarbij kopers krijgen wat zij op grond van hun overeenkomst mogen verwachten, maar met de vrijheid van de aannemer om bijvoorbeeld ander isolatiemateriaal, ander gevelmateriaal of een andere warmtebron toe te passen. Het is belangrijk dan om vooraf goed vast te leggen dat de nieuwe oplossing minstens hetzelfde moet presteren als wat oorspronkelijk verkocht is, er esthetisch hetzelfde uit moet zien -denk aan gevelbekleding- zonder bijbetaling door de koper. Daarnaast zal goed vastgelegd moeten worden welke afwijkingen koper wel zal moeten accepteren én onder welke voorwaarden. Bijvoorbeeld een warmteketel die 10% groter is, mits deze aantoonbaar dezelfde warmte kan leveren, maar met een lagere milieu-impact.’

Energie opwekken en doorverkopen

‘Ook in de huursector speelt duurzaamheid een hoofdrol. Op veel kantoor- en bedrijfspanden verrijzen zonneparken. Niet vreemd, want doorgaans hebben zulke panden vele vierkante meters plat dak én kunnen de eigenaren van die panden aanspraak maken op mooie subsidieregelingen. De stroom die de panelen opwekken, wordt vaak aan de huurders doorverkocht. Dat brengt meer op dan wanneer afgerekend moet worden tegen de terugleververgoeding én de huurders verduurzamen daarmee ook hun bedrijfsvoering. Zo snijdt het mes aan twee kanten. ‘Het is dan wel belangrijk dat je als verhuurder cq. leverancier goede afspraken maakt met jouw huurder cq. afnemer. Die afspraken moeten er ook op anticiperen dat de energieprijzen, maar ook de opslagen vanuit de overheid, van jaar tot jaar kunnen veranderen. Zo is bijvoorbeeld in 2013 de Opslag Duurzame Energie (ODE) ingevoerd om initiatieven in duurzame energie te stimuleren. De opslag wordt van jaar tot jaar vastgesteld. Het is dus ook belangrijk dat je de tariefafspraken daar jaarlijks op kunt aanpassen.

Ook flexibel op juridisch vlak

‘Als advocaat en bewonderaar van duurzaamheid en techniek zie ik een hoop uitdagingen in de toekomst. Mijn doel is om ontwikkelaars, bouwbedrijven, technici en (ver)huurders zo min mogelijk hinder te laten ondervinden van de vertragende en beperkende werking van contractstukken en juridische constructies. Ook op dat gebied is innovatie en flexibiliteit nodig. Dat is waar ik het verschil wil en kan maken.

 

Paul de Ruiter Architects over het Unilver Foods Innovation Center HIVE

Als er ergens aan kop wordt gelopen op het gebied van duurzaamheid, is het in Wageningen. Het energieneutrale Unilever Foods Innovation Center HIVE is met een BREEAM-NL Outstanding certificering het meest duurzame multifunctionele gebouw ter wereld. HIVE is het resultaat van de integrale design & build-samenwerking tussen Paul de Ruiter Architects, Dura Vermeer en DWA. Het energieneutrale gebouw herbergt kantoren, diverse laboratoria, testkeukens en een minifabriek waarin nieuwe producten op kleine schaal worden ontwikkeld en getest. We spreken de architect van het gebouw: Paul de Ruiter.

‘Iedereen doet zijn best om duurzaam te zijn. En iedereen heeft een eigen visie op duurzaamheid. Daarom gaan wij voor BREEAM. Met dit instrument is duurzaamheid van bouwwerken écht meetbaar.’

Interactie tussen Unilever en de universiteit

‘Het sleutelwoord is innovatie. In dit gebouw is men dagelijks bezig ons voedsel op een zo duurzaam mogelijke manier op ons bord te krijgen. En daar is onderzoek voor nodig,’ vertelt De Ruiter. ‘Het is dan ook geen toeval dat HIVE op de campus van WUR -Wageningen University & Research- is gerealiseerd. De transparante vormgeving en de strategische centrale ligging van het gebouw op Wageningen campus zorgen voor optimale interactie tussen Unilever en diverse externe partijen. Deze kruisbestuiving wordt ook gefaciliteerd doordat een groot deel van het gebouw publiek toegankelijk is. Zo geeft de komst van het Foods Innovation Centre een extra impuls aan de ambitie van Wageningen om het wereldwijde kennishart van Food en Life Sciences te worden.’

 

Open en verbindend

Daar waar je bij de meeste bedrijfsgebouwen na binnenkomst direct op de receptie afstevent, vind je bij Unilever een uitnodigende bar. In de zes meter hoge publieke hal staan openheid, transparantie en food-beleving centraal. Iedere bezoeker is welkom voor een kop thee of een gezonde lunch met direct zicht op de Pilot Plant, de minifabriek van Unilever. Normaliter blijft een recept het geheim van de chef. Niet in Pilot Plant. Innoveren is delen, weten ze bij Unilever, dus studenten en experts zijn welkom in het gebouw. ‘Unilever wil zich openstellen, wil verbinden. En het ontwerp faciliteert deze gedachte. Neem de centrale trap in het atrium, daar ontmoeten mensen vanuit diverse disciplines elkaar. In dit gebouw worden afdelingen niet strikt gescheiden, op de marketingafdeling weten ze waar productie mee bezig is en vice versa.

De definitie van duurzaam

‘Iedereen doet zijn best om duurzaam te zijn. En iedereen heeft een eigen visie op duurzaamheid. Daarom gaan wij voor BREEAM. Met dit instrument is duurzaamheid van bouwwerken écht meetbaar. Bovendien is het ook internationaal goed uit te leggen. Roepen dat je duurzaam bouwt, is zonder bewijs niet zoveel waard. Het maximaal haalbare niveau binnen BREEAM is Outstanding. Dit niveau behaal je door op alle thema’s bewijs van duurzame oplossingen te leveren. Ja, natuurlijk zijn we trots op dit certificaat. Als men over duurzaamheid spreekt, hoor je standaard de termen circulariteit en energiebesparing voorbijkomen. Maar duurzaamheid gaat wat ons betreft primair over dat mensen in een gebouw gelukkig en gezond zijn. Daar is frisse lucht voor nodig, samen met beweging en -heel belangrijk- een goede akoestiek. Dat realiseer je door zo slim mogelijk te bouwen. Met de juiste materialen en een zo klein mogelijke impact.’

Energieneutraal

‘Energieneutraliteit is een hele opgave voor een enorm gebouw als HIVE. Dit hebben we onder meer gerealiseerd met de toepassing van 1.550 zonnepanelen op het dak maar ook zijn de zonnecellen geïntegreerd met het glazen dak. De compacte bouwvorm zorgt voor beperking van energieverliezen. Daarnaast hebben we diverse technieken toegepast om het gebouw zo energie-efficiënt mogelijk te laten functioneren. Een voorbeeld is thermografische aanwezigheidsdetectie. Wordt er geen bezetting gemeten? Dan gaat het licht uit. En ook de hoge isolatiewaarden in zowel het glas, de dichte gevels als de vloer zorgen voor een laag energiegebruik en hoog comfort. Met aandacht voor daglicht, uitzicht op groen, luchtkwaliteit, akoestiek en ergonomie draagt het gebouw bij aan de gezondheid en het welzijn van de gebruikers.’ ‘Het was een flinke uitdaging om alle ambities en eisen met zo min mogelijk geld te realiseren. Slim samenwerken is de basis. En slim omgaan met materialen is stap twee. Dat betekent: niet teveel materialen gebruiken en vooral de juiste materialen toepassen. We hebben bijvoorbeeld gekozen voor een houten constructie.

‘Duurzaamheid gaat wat ons betreft primair over dat mensen in een gebouw gelukkig en gezond zijn. Daar is frisse lucht voor nodig, samen met beweging en -heel belangrijk- een goede akoestiek. Dat realiseer je door zo slim mogelijk te bouwen. Met de juiste materialen en een zo klein mogelijke impact.’

Natuurlijk hebben we ook beton toegepast, maar dan wel zo min mogelijk en gemaakt van gerecyclede grondstoffen. Om het niveau Outstanding te halen, moet je innovatie toepassen. Een van de innovaties is de genoemde thermografische sensoring. Een tweede voorbeeld is de ionisatie van het binnenklimaat. Deze ionisatie zorgt voor een zeer zuivere lucht. Een mooie bijkomstigheid van deze innovatie is dat HIVE hiermee Coronaproof is gemaakt.’

Verbeteringen in de toekomst

‘Ja, het is mogelijk om tijdens de levensduur van het pand verbeteringen toe te passen. En die komen er ook vast. Ik denk wel dat we deze verbeteringen waarschijnlijk met name op installatieniveau vinden. Gemiddeld genomen houden installaties het zo’n vijftien jaar vol. Tegen die tijd zijn er zonder twijfel weer slimmere producten die HIVE naar een nóg hoger plan trekken.’ De Ruiter vertelt afsluitend: ‘De synergie tussen een bedrijf als Unilever en de universiteit is opmerkelijk en heel positief. En noodzakelijk bovendien. Want het voedselprobleem lossen we alleen met samenwerkingen op. Bijzonder dat wij daar aan hebben mogen bijdragen.’n

Paul de Ruiter studeerde in 1990 af aan de Technische Universiteit in Delft. In zijn PhD-onderzoek stelt hij dat gebouwen energie moeten produceren in plaats van dat ze energie consumeren. Voordat hij zijn eigen kantoor in Amsterdam startte in 1994, werkte hij voor toonaangevende architectenbureaus in Canada, Australië en Nederland. Paul de Ruiter is inmiddels een architect, ondernemer, innovator en inspirator bekend om zijn duurzame, game changing architectuur. Hij draagt bij aan de nationale en internationale discussie rondom duurzaamheid, CO2 -neutraal ontwerpen en certificeringsmethoden voor gebouwen.